در شهرستان کلات نادری ( که در 150 کیلومتری مشهد مقدس واقع شده است ) کاخی بنا نهاده شده ، به نام کاخ خورشید که یکی از جاذبه های گردشگری مهم مشهد و استان خراسان رضوی می باشد .


این کاخ زیبا که یکی از زیباترین کاخ های موجود در ایران می باشد ، در فاصله 150 کیلومتری مشهد و در شهرستان کلات قرار گرفته است که در زمان نادرشاه افشار و به دستور این پادشاه ، احداث شد .

سال ساخت کاخ خورشید : 1151 هجری شمسی می باشد و درست در اوایل به سلطنت رسیدن مؤسس سلسله افشاریه ، بنایش گذاشته شد .

این کاخ زیبا ، محل نگهداری جواهرات و غنایم جنگی نادرشاه بود که در حال حاضر ، قسمتی از آن به موزه تبدیل شده و برخی از غنیمت ها و لوازم آن دوران را به نمایش عموم گذاشته اند .

کاخ خورشید کلات در وسط باغ بزرگی قرار دارد که شامل یک بنا در سه طبقه‌ است و ارتفاع آن در گذشته ، حدود 25 متر بوده ‌است ، که در حال حاضر به علت خرابی طبقه سوم این بنا ، ارتفاعش نهایتا به 20 متر برسد .

طبقه اول این بنا ، هشت ضلعی است که آن را روی چهار ردیف پلکان به شکل هرم بر پا کرده‌ اند ؛ ورودی‌ های کاخ ، در اضلاع 8 گانه قرار دارد که به سالن اصلی کاخ منتهی می گردد .

این کاخ زیبا در مجموع ، دارای 12 اتاق است که داخل هراتاق نیز تزئیناتی از نقاشی و گچبری دیده می شود ( لازم به ذکر است که تا چند دهه پیش در میان این تزئینات ، تصاویری از شاهزادگان نادری نیز به چشم میخورد که هم اکنون وجود ندارد )

در وسط این بنای هشت ضلعی ، برج استوانه ای مانند ، در دو طبقه قرار دارد که محل اقامت شاه و خانواده اش بوده‌ است .

یکی از جذابیت های بینظیر این مجموعه ، آرایش نمای خارجی کنگره دار ساختمان می باشد که در آن از معماری مغولی - هندی استفاده شده است .

نمای ظاهری بنا ، همان ادامه معماری دوران صفویه و نمای درون آرامگاه نیز ، ادامه معماری دوران تیموریان می باشد .

جزئیاتی که از معماری این بنا وجود دارد ( نظیر : نقش میوه ها و علائمی که بر روی سنگهای این بنا استفاده شده است ) ، نشان از تزئین این بنا ، توسط هنرمندان غیربومی ایران می دهد که خیلی ها بر این باورند که هنرمندان هندی این تزئینات را انجام داده اند .