یکی از مکان های زیارتی مشهد مقدس بعد از حرم امام رضا ، مسجد گوهرشاد است که در سنه 821 هجری قمری ساخته شد .


گوهرشاد ، نام مسجدی می باشد در جنوب حرم علی بن موسی الرضا علیه السلام که در سال 821 هجری قمری و به دستور گوهرشاد آغا در مشهد ساخته شده‌ است .

مختصری از بیوگرافی گوهرشاد :

مهد علیا گوهرشاد آغا یا گوهر شاد بیگم ، امیرزاده ای از دوره تیموریان ( فرزند امیر غیاث الدین ترخان ) بود .

چنگیزخان مغول ، به این امیر ، زمانی لقب ترخان را داد که در جنگهای مختلف شرکت کرد و از خود شجاعت بی نظیری را نشان داد . ( لازم به توضیح است که ترخان ، به ترک ها ، مغول ها و بزرگانی گفته می شد که مزایای موروثی را به ارث می بردند ، از پرداخت مالیات معاف بودند و تا حدی در حکومت اعتبار و احترام داشتند که هر وقت می خواستند ، می توانستند به دیدن سلطان بروند ) ، یک ترخان ، به نوعی نماینده و واسطی میان مردم عادی ( رعیت ) و پادشاه و سلطان هم بود .

معماری بنای گوهرشاد :

به لحاظ معماری و ساختار ، این مکان دیدنی و گردشگری ، به دلیل ظرافت و زیبایی کاشی‌ کاری و خط و اسلوب معماریش ، از جمله نفیس‌ ترین شاهکارهای معماری ایرانی در عصر تیموریان نیز بحساب می آید .

نام گوهرشاد در 2 مکان : یکی در قسمت بالای در نقره ‌ای که به دارالسیاده منتهی شده و دیگری بر کتیبه ایوان مقصوره که به خط زیبای شاهزاده بایسنقر می‌ باشد ، بوسیله کاشی معرق نگاشته شده است . ( البته در قسمت وسط ، کتیبه ‌ای نیز موجود است که توجه گردشگران را به خود جلب می کند ، کتیبه ای به نام محمد رضا امامی )

شیوه معماری مسجد گوهرشاد مشهد ، به سبک معماری مساجد چهار ایوانی ایران است و شامل 8 ایوان بزرگ و هفت شبستان می باشد ، ( گنبد خانه ای که در پشت ایوان مقصوره واقع شده ، با شبستان ‌‌های یک طبقه ای که دارد ، بخش‌‌ های مختلف مسجد را به هم مرتبط می سازد )

ایوان جنوبی این بنای زیبا ، به ایوان مقصوره نامیده شده و ایوان شمالی ، شهره است به ایوان دار السیاده ؛ همچنین ایوان شرقی ، ایوان اعتکاف می باشد و ایوان غربی هم ، ایوان شیخ بهاء الدین نامگذاری گشته است .

2 ایوان شرقی و غربی مسجد گوهرشاد نیز ( که با معرق‌ کاری ممتاز و کتیبه‌‌ هایی به خط ثلث می باشند ) ، این مسجد را به رواق امام خمینی و بست شیخ بهاء الدین مرتبط می سازند .

( این مسجد تاریخی و دیدنی ، در طول زمان و به دلیل صدمات گوناگون ( عوامل طبیعی و انسانی ) که متحمل شده است ، چندین بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته که از جمله این آسیب ها ، می توان به زلزله سال 1084 و یا گلوله باران روس ها در سال 1330 اشاره داشت .