ابیانه روستایی در 40 کیلومتری شمال غربی شهرستان نطنز(استان اصفهان) است که به دلیل آثار و بناهای تاریخی متعددش، یکی ازاستثنایی ‏ترین روستاهای ایران می باشد.


خانه‏ ها در این روستا، تماما بر روی دامنه ای در شمال رودخانه برزرود بنا شده است به صورتی که پشت بام مسطح خانه‏ های پایین دست، حیاط خانه‏ های بالادست را به وجود آورده است در نتیجه، روستای ابیانه در وهله اول روستایی چند طبقه به نظر می ‏آید .

بافت ساختاری خانه های روستا “حلزونی شکل ” مربوط به سه دوره سلجوقیه، صفویه و قاجاریه بوده و کوچه بن بست در آن وجود ندارد. حرکت تند و شیبدار کوه، خانه و باغ را از شمال به جنوب و جنوب به شمال مرتبط می سازد. در کوچه های باریک و کج و معوج که برای شکستن باد بوده، بوی خاک رخوتی در ما ایجاد می کند که ساعت ها در فکر فرو می رویم. این روستای زیبا شامل 3 محله بنامهای  " پل " ، " یسمون " ، " هرده " می باشد. ساختمان های کهن روستا با پوششی از “خاک سرخ رنگ” در شیب یکنواخت دامنه خاکستری کوه، چون شعله های رقصنده آتش بر دل خاکستر دیده می شود و یکی از ویژگیهای جالب توجهش ، این است که هر چه باران بخورد محکم تر می شود .

زندگی مردم ابیانه کشاورزی و باغداری و دامداری است که با روش های سنتی اداره می ‏شود. . بیشتر زنان در امور اقتصادی با مردان همکاری دارند.

ابیانه دارای 7 رشته قنات است که برای آبیاری مزارع و باغات مورد استفاده قرار می‏ گیرد. گندم، جو، سیب‏ زمینی و انواع میوه به خصوص سیب، آلو، گلابی، زردآلو، بادام و گردو در ابیانه به دست می‏ آید. در سال های اخیر قالیبافی در ابیانه رواج پیدا کرده و نزدیک به 30 کارگاه قالیبافی در آنجا دایر شده است. در گذشته گیوه ‏بافی از جمله مشغله‏ های پردرآمد زن های ابیانه بوده است که امروزه تا حدی متروک شده است.

زبان مردمان این روستای فوق العاده از زبان های ایرانی شمال غربی میباشد که به دلیل تغییر و تحولات گوناگون ، درحال حاضر فقط تعداد کمی از واژه های اصیل پهلوی در گویش آنان به گوش میرسد.

لباس سنتی مردم ابیانه، هنوز هم میان آن ها رواج دارد و در حفظ آن تاکید و تعصب از خود نشان می دهند، در مردان شلوار گشاد و درازی از پارچه سیاه (دوید) و در زن ها پیراهن بلندی از پارچه‏ های گلدار و رنگارنگ است. علاوه بر این، زن های ابیانه معمولا چارقدهای سفید رنگی بر سر دارند.

از جاذبه های گردشگری و تاریخی ابیانه می توان به : آتشکده ابیانه ( قدیمی ترین اثر تاریخی این روستا ) ، مساجد ابیانه ( که به تعداد 11 مسجد می باشد ) ، و نیز قلعه های ابیانه اشاره داشت . ( ضمنا از دیگر اماکن دیدنی ابیانه : خانه غلام نادرشاه و نایب حسین کاشی می باشد که در نوع خود جذابیت خاصی برای گردشگران دارند )