آتشگاه ، کوهی دیدنی در 8 کیلومتری غرب اصفهان ( واقع در بلواری به نام آتشگاه ) می باشد که حدودا 1600 متر بالاتر از سطح دریا می باشد و به یکی از مناطق تفریحی اصفهان تبدیل شده است .


کوه آتشگاه از یادگارهای ایران باستان بوده و از خشت های بزرگ با ملات خاک رس ساخته شده است .

این بنا در حوالی رودخانه زاینده رود بوده و ساخت آن به دوره ساسانی یا حتی قبل از آن بر میگردد . ( آتشگاه اصفهان یکی از 3 اثر کهن و به جا مانده از دوران باستان می باشد و به لحاظ بزرگی ، سومین اثر موجود در شهر اصفهان است ) 

کوه باستانی آتشگاه ، به دلیل کاربرد چوب در میان رج‌ های خشت چینی ، یادآور معماری قدیم بین ‌النهرین می باشد ؛ گویی که در گذشته ، این بنا ، معبدی مشابه معابد بین ‌النهرین بوده است .

مهمترین آتشکده های عهد ساسانی عبارتند از : آذر فرنبغ ، آذر گشسب و آذر برزین مهر .

سیرو اشاره می ‌کند این مجموعه با وجود استحکامات متعدد، نمی ‌تواند قلعه بوده‌ باشد چرا که فضاهای تالارمانند و آب‌ انبارها در آن وجود ندارد ؛ سیرو ، آتشگاه را در بدو امر یک اقامتگاه موقت سلطنتی می‌ شمرد و معتقد است که در ایران، حتی در پیش از اسلام ، هرگز چنین بناهایی را کاملاً از مصالح سخت نمی ‌ساخته ‌اند .

در واقع این مکان بیشتر در زمره ترکیب ‌هایی می‌ گنجد که در آنها یک آتشگاه ( اتاق نگهداری شعله مقدس ) در پای یک تپه مقدس ( آتشکده ) جهت برپایی مراسمی احداث می ‌گردید . بنابراین ، احتمالا ، این مکان ابتدا اقامتگاهی شاهانه بوده ‌است که در قرون بعد به خدمت برگزاری مراسم دینی گرفته شده ‌است .

همانطور که میدانید ، ایرانیان نسل های گذشته ، پیش از اسلام ، پیرو آیین زرتشتی بودند و در آیین زرتشت برای تجلیل آتش که به نظر آنها یکی از اصول چهارگانه مقدس بود ، تشریفاتی انجام می دادند و هنوز هم انجام این تشریفات در میان ایرانیانی که آیین قدیم خود را حفظ کرده اند ، معمول است ؛ آتش مقدس در آتشگاه های محفوظ نگهداشته می شد و نمی بایست هیچوقت خاموش شود . از آنجا در مواقع مشخصی ترکه های چوبی را مشتعل می کردند و به آتشکده ها که بواسطه سبک معماری شان به ( 4تاقی ) مشهورند ، می آوردند و مراسمی انجام می دادند و سرودهایی می خواندند و مردمی که در اطراف این چهارتاقی گرد آمده بودند ، در انجام این مراسم شرکت می کردند .

( با اینکه پس از اسلام ، بسیاری از آتشگاه ها در ایران تبدیل به مسجد شدند ، ولی آن دسته از این آثار که در مناطق دوردست قرار داشتند ، بدون تغییر کاربری ، به حال خود رها شدند . )

صادق هدایت نویسنده شهیر ایرانی در کتاب " اصفهان نصف جهان " درباره این اثر زیبا چنین نوشته ‌است : " کوه آتشگاه ، روز آبادیش ، شکوه مخصوص داشته ‌است ؛ این پرستشگاه مانند مسجد و کلیسا دورش دیوار نداشته و چیزی را از کسی نمی ‌پوشانیده . مانند آتش ؛ سره و پاکیزه بوده . همان آتش جاویدان نماینده پاکیزگی و زیبایی که به سوی آسمان زبانه می ‌کشیده و در شب ‌های تار ، از دور ، دل ‌های افسرده را قوت می ‌داده و از نزدیک ، با پیچ و خم دلربا ، با روان انسان گفتگو می ‌کرده . "

این بنا به شماره 380 در تاریخ 1330/9/11 در فهرست آثار ملی ثبت گردید .